woensdag 18 november 2026
Wintersport

De ISU World Cup schaatsen uitgelegd: punten, afstanden en de finale

Hoe werkt de ISU World Cup langebaanschaatsen? Uitleg over punten, divisies en klassementen, plus de kalender van het seizoen 2026/27 met Thialf op 4-6 december.

Sportportaal redactie ·
Schaatswedstrijd in Thialf in Heerenveen
Foto: Daan Berg via Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Bijgewerkt op 18 november 2026.

Naast de Olympische Spelen en de wereldkampioenschappen is de wereldbeker, de ISU World Cup, een van de belangrijkste wedstrijdseries in het langebaanschaatsen. Gedurende het hele winterseizoen strijden schaatsers op verschillende banen over de wereld om punten. Aan het einde van het seizoen wordt per afstand, of per groep afstanden, een winnaar bekend. Hoe zit dat systeem in elkaar, en waarom is het voor schaatsers zo belangrijk?

Wat is de ISU?

De ISU, de International Skating Union, is de internationale bond voor schaatssporten. Daaronder vallen het langebaanschaatsen, het shorttrack, het kunstschaatsen en het synchroonschaatsen. De ISU organiseert onder meer de wereldkampioenschappen en de wereldbekerwedstrijden, en stelt de regels op voor wedstrijden en kwalificaties.

Een serie wedstrijden

De wereldbeker langebaanschaatsen bestaat sinds 1984 en is een reeks wedstrijden, verspreid over het seizoen. Volgens de ISU telt de serie in een gewoon seizoen zes wedstrijden; in een olympisch seizoen zijn het er minder. De wedstrijden worden gehouden op ijsbanen in Europa, Azië en Noord-Amerika. Bekende locaties zijn onder meer Thialf in Heerenveen, de banen in Calgary en Salt Lake City, die op grote hoogte liggen en bekendstaan als snelle banen, en banen in Noorwegen, Duitsland, Japan en China.

De kalender van 2026/27

Het seizoen 2026/27 is het eerste na de Winterspelen van Milaan en Cortina d’Ampezzo. De ISU publiceerde in april 2026 deze kalender:

  • 13-15 november 2026: Peking (China)
  • 20-22 november 2026: Obihiro (Japan)
  • 4-6 december 2026: Heerenveen (Thialf)
  • 11-13 december 2026: Stavanger (Noorwegen)
  • 29-31 januari 2027: Salt Lake City (Verenigde Staten)
  • 5-7 februari 2027: Calgary (Canada)

Tussen de wereldbekers door staan het EK, van 8 tot en met 10 januari 2027 opnieuw in Thialf, en het WK, van 25 tot en met 28 februari 2027 in Peking. Na de twee snelle hooglandbanen in Noord-Amerika is de wereldbekerreeks dus afgerond, ruim voordat het WK begint.

Per wereldbeker worden verschillende afstanden verreden: bij de vrouwen onder meer de 500, 1000, 1500, 3000 en 5000 meter, en bij de mannen de 500, 1000, 1500, 5000 en 10.000 meter. Daarnaast staan ook de massastart en de ploegenachtervolging op het programma, en in sommige seizoenen de teamsprint.

Punten en klassement

Bij elke wereldbekerwedstrijd verdienen schaatsers punten op basis van hun eindklassering. De winnaar krijgt de meeste punten, en daarna loopt het aantal af. Al die punten worden opgeteld in een klassement per afstand. Wie aan het einde van het seizoen bovenaan staat, wint de wereldbeker op die afstand.

Voor schaatsers is dat klassement om meerdere redenen belangrijk. Het is een prestigieuze prijs, maar het bepaalt ook hoeveel startplekken een land krijgt op de grote kampioenschappen. De vier wereldbekers van november en december gelden volgens de ISU als kwalificatie voor de startplaatsen op het EK, de hele serie telt mee voor de WK-toernooien. In een olympisch seizoen, zoals 2025/26, bepaalden de wereldbekers ook de olympische startplaatsen. Een goede wereldbekerreeks is daardoor van groot belang voor een nationale ploeg.

Niet elke afstand heeft een eigen klassement. Bij de mannen worden wereldbekers uitgereikt op de 500, 1000 en 1500 meter, op de massastart en voor de lange afstanden 5000 en 10.000 meter samen. Bij de vrouwen geldt hetzelfde, met de 3000 en 5000 meter als gecombineerd klassement. Mannen en vrouwen strijden daarnaast om de wereldbeker in de ploegenachtervolging en de teamsprint.

De divisies

Bij de wereldbekerwedstrijden wordt gewerkt met een A-divisie en een B-divisie. In de A-divisie rijden de beste schaatsers, die om de belangrijkste punten strijden. In de B-divisie rijden schaatsers die zich nog moeten bewijzen of die via goede prestaties promotie naar de A-divisie kunnen afdwingen. Zo hebben ook jonge schaatsers en schaatsers uit kleinere schaatslanden de kans om zich op het hoogste niveau te laten zien.

De finale

De laatste wedstrijd van de reeks geldt als de finale, waar de eindklassementen worden beslist en de wereldbekers worden uitgereikt. Vaak liggen de eerste schaatsers in een klassement dan nog maar een paar punten uit elkaar, zodat één race het verschil maakt. Schaatsers die het hele seizoen constant hebben gepresteerd, moeten hun voorsprong vasthouden, terwijl achtervolgers alles op alles zetten. In 2026/27 valt die beslissing in Calgary.

Thialf in Heerenveen is in de loop der jaren vaak gastheer geweest van wereldbekers, in 2026/27 op 4 tot en met 6 december. Het Nederlandse publiek staat bekend om zijn enthousiasme, met volle tribunes, oranje kleding en een bijzondere sfeer. Voor buitenlandse schaatsers is een wedstrijd in Thialf een speciale ervaring.

Het belang van de baan

Niet elke ijsbaan is even snel. Banen die op grote hoogte liggen, zoals in Calgary en Salt Lake City, zijn sneller omdat de luchtweerstand daar lager is. Veel wereldrecords zijn daar gereden. Op banen op zeeniveau, zoals Thialf, liggen de tijden doorgaans hoger. Ook de kwaliteit van het ijs, de temperatuur in de hal en de luchtvochtigheid spelen een rol. IJsmeesters zijn daarom belangrijke figuren op elke wedstrijd.

Nederland en de wereldbeker

Nederlandse schaatsers behoren al decennia tot de beste van de wereld, en dat zie je ook terug in de wereldbekerklassementen. Op bijna elke afstand doen Nederlanders mee om de prijzen. Tegelijk is de concurrentie de afgelopen jaren toegenomen, met sterke schaatsers uit onder meer Noorwegen, Japan, de Verenigde Staten, Canada, China en Italië.

Massastart en ploegenachtervolging

Twee onderdelen wijken af van de klassieke race tegen de klok. Bij de massastart starten alle deelnemers tegelijk en rijden ze zestien ronden, met tussensprints die punten opleveren. Tactiek, positiekeuze en een snelle eindsprint zijn daarbij minstens zo belangrijk als pure snelheid. Bij de ploegenachtervolging rijden drie schaatsers als team, waarbij ze elkaar om de beurt uit de wind houden. De tijd van de laatste schaatser over de finish telt. Beide onderdelen leveren spectaculaire wedstrijden op en hebben het schaatsen voor televisiekijkers aantrekkelijker gemaakt. Ook voor deze onderdelen wordt per seizoen een wereldbekerklassement opgemaakt.

Tot slot

De ISU World Cup is de ruggengraat van het schaatsseizoen. De serie zorgt ervoor dat schaatsers de hele winter op hoog niveau tegen elkaar strijden, en het klassement bepaalt mede hoeveel plekken een land krijgt op de grote toernooien. Met een spannende finale als afsluiting is de wereldbeker voor schaatsliefhebbers een vast ritme in de winter.