Bijgewerkt op 18 november 2026.
De Olympische Winterspelen van 2014 in Sotsji worden in Nederland herinnerd als het toernooi waarop de schaatsploeg vrijwel alles won wat er te winnen viel. In de Adler Arena aan de Zwarte Zee stonden dag na dag Nederlanders op het podium, vaak meerdere tegelijk. In dit stuk kijken we terug op die bijzondere weken en op de vraag hoe zo’n dominantie mogelijk was.
De cijfers
Op het langebaanschaatsen in Sotsji werden twaalf onderdelen verreden, met in totaal 36 medailles. Nederland won er daarvan 23, waaronder acht gouden. Nooit eerder had één land het schaatsen op de Olympische Spelen zo gedomineerd. Daarnaast won Sjinkie Knegt brons bij het shorttrack, waardoor Nederland in Sotsji in totaal 24 medailles won: acht gouden, zeven zilveren en negen bronzen. Dat waren er meer dan op alle eerdere Winterspelen. In het officiële medailleklassement van het IOC, dat na de dopingzaken van de jaren daarna is aangepast, staat Nederland op de vijfde plaats.
Vier volledig oranje podia
Het meest tot de verbeelding sprekend waren de podia waarop alleen Nederlanders stonden. Dat gebeurde vier keer. Bij de mannen op de 500 meter, waar Michel Mulder won voor Jan Smeekens en Ronald Mulder. Op de 5000 meter bij de mannen, waar Sven Kramer won voor Jan Blokhuijsen en Jorrit Bergsma. Op de 10.000 meter, waar Bergsma goud pakte voor Kramer en Bob de Jong. En bij de vrouwen op de 1500 meter, waar Jorien ter Mors won voor Ireen Wüst en Lotte van Beek.
Die beelden van drie Nederlanders met bloemen en oranje vlaggen gingen de wereld over. In het buitenland werd zelfs gesproken over de vraag of de Nederlandse dominantie wel goed was voor de sport.
De andere gouden medailles
Naast de vier volledig Nederlandse podia waren er meer gouden momenten. Stefan Groothuis won de 1000 meter bij de mannen, Ireen Wüst de 3000 meter bij de vrouwen. Ook de ploegenachtervolging werd zowel bij de mannen als bij de vrouwen door Nederland gewonnen. Bijzonder was ook het optreden van Jorien ter Mors, die eigenlijk uit het shorttrack kwam en in Sotsji op beide disciplines uitkwam.
Waar kwam dat succes vandaan?
Er zijn verschillende verklaringen gegeven voor de Nederlandse dominantie. Een belangrijke factor is de breedte van het Nederlandse schaatsen. In geen ander land wordt het langebaanschaatsen zo massaal beoefend en gevolgd. Er zijn veel kunstijsbanen, er is een sterke competitie van commerciële schaatsploegen en er is veel aandacht in de media. Daardoor is de concurrentie in Nederland zelf al enorm. Wie zich voor de Spelen weet te plaatsen, heeft een zware nationale kwalificatie overleefd.
Een tweede verklaring is de professionalisering. Nederlandse schaatsers trainen in professionele teams met sponsors, coaches, fysiotherapeuten en andere specialisten. Ook op het gebied van materiaal, zoals de klapschaats en de schaatspakken, en van trainingsmethoden heeft Nederland een lange traditie van vernieuwing.
Een derde factor is de baan zelf. De Adler Arena lag op zeeniveau, net als Thialf in Heerenveen. Sommige analisten wezen erop dat het ijs en de omstandigheden in Sotsji goed pasten bij de manier waarop Nederlandse schaatsers gewend waren te trainen en te rijden.
De reactie in het buitenland
Het succes leidde in het buitenland tot bewondering, maar ook tot vragen. Vooral in de Verenigde Staten, waar de schaatsploeg teleurstellend presteerde, werd uitgebreid gezocht naar verklaringen. Daarbij ging het onder meer over de pakken van het Amerikaanse team. In Nederland werd de dominantie vooral met trots gevierd, al klonken er ook stemmen die waarschuwden dat de sport internationaal niet gebaat is bij een te groot verschil tussen één land en de rest.
Het Holland Heineken House
Bij de Nederlandse successen op de Spelen hoort ook een bekend fenomeen: het Holland Heineken House. Daar kwamen supporters, sporters en officials samen om medailles te vieren. In Sotsji werd het huis een plek waar avond na avond feest werd gevierd. Voor de schaatsers was het een moment om na hun race het succes met familie en fans te delen.
Wat bleef er over?
De Spelen van Sotsji hebben het Nederlandse schaatsen een enorme boost gegeven. Ze lieten zien hoe sterk de Nederlandse schaatscultuur is. Tegelijk zijn de verhoudingen op de latere Spelen weer iets meer in balans gekomen, met sterkere prestaties van andere landen. Nederland bleef het meest succesvolle schaatsland, maar een toernooi als Sotsji 2014 is sindsdien niet herhaald.
Dat laten de cijfers van de Spelen daarna zien. In Pyeongchang 2018 won de Nederlandse langebaanploeg zestien medailles, waarvan zeven gouden. In Peking 2022 waren het er twaalf, waarvan zes gouden. Op de Spelen van Milaan en Cortina d’Ampezzo in februari 2026 kwam de teller uit op dertien schaatsmedailles: vijf gouden, zes zilveren en twee bronzen. Jutta Leerdam won daar de 1000 meter, Femke Kok de 500 meter, Antoinette Rijpma-de Jong de 1500 meter en Jorrit Bergsma, die in Sotsji de 10.000 meter won, werd twaalf jaar later olympisch kampioen op de massastart. Ook Marijke Groenewoud won goud op de massastart. Bij de mannen was de Amerikaan Jordan Stolz de grote man, met goud op de 500 en de 1000 meter.
Van langebaan naar shorttrack
Waar het langebaanschaatsen in Sotsji bijna alles won, was het shorttrack toen nog een bijrol. Dat is veranderd. In Milaan won de Nederlandse shorttrackploeg in 2026 zeven medailles, met onder meer twee gouden voor Xandra Velzeboer en twee voor Jens van ’t Wout. Samen met de langebaan zorgde dat voor tien gouden medailles, het hoogste aantal ooit voor Nederland op Winterspelen, en een derde plaats in het medailleklassement.
Tot slot
Sotsji 2014 is een uitzonderlijk hoofdstuk in de Nederlandse sportgeschiedenis. Met 23 van de 36 schaatsmedailles, acht gouden en vier volledig oranje podia liet de Nederlandse schaatsploeg zien wat er mogelijk is wanneer breedte, professionaliteit en talent samenkomen. Voor wie het heeft meegemaakt, blijven de beelden van die weken onvergetelijk.



