Bijgewerkt op 18 november 2026.
Een paar weken na de Olympische Winterspelen gaan op dezelfde locaties de Paralympische Winterspelen van start. Sporters met een lichamelijke of visuele beperking strijden daar om medailles in onder meer alpineskiën, langlaufen, biatlon, snowboarden, sledgehockey en rolstoelcurling. In dit artikel leggen we uit hoe de Paralympische Winterspelen werken en kijken we naar de Nederlandse successen, met Sotsji 2014 als bijzonder moment en Milaan-Cortina 2026 als meest recente editie.
Een korte geschiedenis
De Paralympische beweging heeft haar wortels in revalidatiesport na de Tweede Wereldoorlog. De eerste Paralympische Winterspelen werden in 1976 in Zweden gehouden. Sindsdien zijn de Spelen gegroeid in omvang, in het aantal deelnemende landen en in professionaliteit. Sinds 1992 worden de Paralympische Winterspelen op dezelfde locaties als de Olympische Winterspelen gehouden, en sinds de eeuwwisseling is dat in de afspraken tussen het Internationaal Olympisch Comité en het Internationaal Paralympisch Comité vastgelegd.
De sporten
Op de Paralympische Winterspelen staan minder sporten op het programma dan op de Olympische Winterspelen. De belangrijkste zijn:
- Alpineskiën, met onderdelen als afdaling, super-G, reuzenslalom en slalom.
- Langlaufen en biatlon, waarin uithoudingsvermogen en bij biatlon ook schietvaardigheid centraal staan. Visueel beperkte biatleten schieten met behulp van een geluidssignaal.
- Snowboarden, met onder meer snowboardcross en banked slalom.
- Sledgehockey, ijshockey waarbij spelers op een slee zitten en zich met twee korte sticks voortbewegen.
- Rolstoelcurling, curling vanuit een rolstoel, waarbij de steen met de hand of met een stok wordt afgegeven.
Klassen en factorsystemen
Een belangrijk onderdeel van de Paralympische sport is de classificatie. Sporters worden ingedeeld op basis van hun beperking, zodat ze in een zo eerlijk mogelijke competitie tegen elkaar strijden. Bij het alpineskiën en langlaufen bestaan er drie hoofdcategorieën: staand, zittend en visueel beperkt. Binnen die categorieën zijn er verschillende klassen, afhankelijk van de mate van beperking.
Om toch één winnaar per categorie te kunnen aanwijzen, wordt gewerkt met een factorsysteem. De tijd van elke sporter wordt vermenigvuldigd met een percentage dat hoort bij zijn of haar klasse. Zo kan een skiër met een zwaardere beperking toch winnen van een skiër met een lichtere beperking, als de prestatie relatief beter is. Visueel beperkte skiërs rijden met een begeleider die voor hen uit skiet en aanwijzingen geeft via een headset.
Sotsji 2014: de Paralympische Spelen aan de Zwarte Zee
De Paralympische Winterspelen van 2014 werden in maart in Sotsji gehouden, op dezelfde locaties als de Olympische Spelen. Het was de eerste keer dat snowboarden op het paralympische programma stond, als onderdeel van het alpineskiën. Dat had een directe Nederlandse lading.
Bibian Mentel, die na kanker een onderbeen had verloren, won in Sotsji goud op de snowboardcross. Haar verhaal raakte veel mensen: ze had jarenlang gestreden voor de opname van snowboarden in het paralympische programma en won vervolgens zelf de eerste titel. Ook op latere Spelen bleef ze succesvol. Mentel overleed in 2021, maar haar invloed op de paralympische sport in Nederland is groot gebleven.
Nederland op de Paralympische Winterspelen
Nederland is geen groot land in de paralympische wintersport, maar heeft in de loop der jaren wel opvallende successen geboekt, vooral bij het snowboarden en het alpineskiën. Na het succes van Mentel volgden andere Nederlandse snowboarders die op de Paralympische Spelen medailles wonnen. Ook bij het alpineskiën, onder meer in de zittende en visueel beperkte klassen, stonden Nederlanders op het podium.
De groei van de Nederlandse paralympische wintersport heeft ook te maken met betere begeleiding, meer aandacht in de media en de inzet van organisaties die aangepast sporten toegankelijker maken. Indoorskibanen in Nederland spelen een rol bij het opleiden van jonge sporters.
Milaan-Cortina 2026: de beste klassering ooit
De meest recente Paralympische Winterspelen werden in maart 2026 gehouden in Milaan en Cortina d’Ampezzo, enkele weken na de Olympische Spelen. Nederland stuurde een kleine ploeg van acht sporters, actief in het alpineskiën en het snowboarden. Het resultaat was historisch: met drie gouden, drie zilveren en één bronzen medaille eindigde Nederland als negende in het medailleklassement, de hoogste klassering ooit op Paralympische Winterspelen. Het aantal van zeven medailles was gelijk aan dat van Pyeongchang 2018; in Peking 2022 won Nederland er vier, zonder goud.
De grote man was zitskiër Jeroen Kampschreur. Hij werd paralympisch kampioen op de super-G, de combinatie en de slalom, en was zo goed voor alle drie de Nederlandse titels. Ook zitskiër Niels de Langen was succesvol, met zilver op de afdaling en de reuzenslalom en brons op de combinatie. Parasnowboardster Lisa Bunschoten-Vos won zilver op de slalom: na de eerste run lag ze vierde, met de snelste tijd in de tweede run kwam ze alleen nog achter de Amerikaanse Kate Nelson. Kampschreur droeg bij de opening de Nederlandse vlag, samen met skiester Claire Petit.
Internationaal was China opnieuw het sterkste land, met 44 medailles, waarvan vijftien gouden. Opvallende individuele namen waren de visueel beperkte Oostenrijkse skiester Veronika Aigner en de Amerikaanse langlaufster Oksana Masters, die allebei vier keer goud wonnen. De volgende Paralympische Winterspelen worden in 2030 gehouden in de Franse Alpen.
Meer dan sport
De Paralympische Spelen hebben ook een maatschappelijke betekenis. Ze laten zien wat mensen met een beperking kunnen bereiken en dragen bij aan een ander beeld van beperkingen in de samenleving. Veel paralympische sporters zijn rolmodellen, niet alleen voor mensen met een beperking, maar voor iedereen die met tegenslag te maken krijgt.
Hoe kun je de Paralympische Spelen volgen?
De aandacht voor de Paralympische Spelen is de afgelopen jaren flink toegenomen. In Nederland worden de Spelen uitgebreid uitgezonden en is er online veel informatie te vinden over de sporters en de uitslagen. Wie de Spelen volgt, merkt al snel dat de spanning op de piste en het ijs niet onderdoet voor die van de Olympische Spelen.
Tot slot
De Paralympische Winterspelen zijn een volwaardig sportevenement met een eigen geschiedenis, een eigen systeem en eigen helden. Sotsji 2014 was voor Nederland een bijzonder toernooi, met de eerste paralympische titel in het snowboarden voor Bibian Mentel. Twaalf jaar later zette Jeroen Kampschreur met drie gouden medailles in Italië een nieuw hoogtepunt neer. Wie de Paralympische Spelen nog nooit heeft gevolgd, zou dat bij de volgende editie zeker eens moeten doen.



